Anjiyo Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Anjiyo (Konvansiyonel) Nedir?

Anjiyo, tıbbi adıyla "anjiyografi", kan damarlarının iç yapısını görüntülemek amacıyla yapılan özel bir röntgen işlemidir. Vücudumuzda kanı taşıyan damarlar zamanla daralabilir, tıkanabilir ya da hasar görebilir. Bu gibi durumlarda anjiyo ile damarların durumu gözlemlenerek doğru tedaviye yön verilir.

Anjiyo işlemi sırasında, genellikle bilek ya da kasık bölgesinden damara girilir. İnce, esnek bir tüp (kateter) yardımıyla kalbe ya da incelenmek istenen bölgeye ulaşılır. Kateterden verilen kontrast madde sayesinde damarlar X-ışınıyla görünür hale gelir ve olası tıkanıklıklar, darlıklar, anormallikler tespit edilir.

BT Koroner Anjiografi

İnvaziv olmayan bu yöntemde gene kontrast madde kullanılarak ancak damara girilmeden ilaçlı tomografi çekilmesi yöntemi ile anjiografik görüntüler elde edilmektedir. Yeni gelişen cihazlar aracılığı ile doğruluk oranı artmış ve daha sık kullanılmaktadır.

Anjiyo Kimlere Uygulanır?

Aşağıdaki durumlarda anjiyo yapılması gerekebilir:

• Şiddetli göğüs ağrısı (angina)
• Kalp krizi geçiren ya da riski olan bireyler
• Nefes darlığı, çarpıntı gibi kalp belirtileri
• Kalp ritim bozuklukları
• Efor testinde şüpheli sonuçlar
• Kalp ameliyatı sonrası kontrol veya kapak ameliyatı öncesi 
• Beyin ya da böbrek damarlarında problem şüphesi

Anjiyonun Amaçları

• göğüs ağrısı olan veya damar tıkanıklığı şüphesi olan hastalarda kalp damarlarının anatomisinin belirlenmesi 
• Stent veya bypass gerekip gerekmediğini belirlemek
• Kalp kapak hastalıklarınını ameliyatından önce damarların görülmesi 

Anjiyo Çeşitleri

Anjiyo, sadece kalp damarları için değil, vücudun birçok bölgesi için uygulanabilir. İşte en yaygın anjiyo türleri:

Koroner Anjiyografi

Kalbi besleyen damarları değerlendirmek için yapılan en yaygın anjiyo türüdür. Kalp krizi, göğüs ağrısı veya koroner arter hastalığı şüphesi olan hastalarda uygulanır.

Beyin Anjiyografisi

Beyin damarlarını görüntülemeye yarar. Anevrizma, damar tıkanıklığı (inme-strok-felç)  veya tümör gibi durumlarda kullanılır.

Pulmoner Anjiyografi

Akciğer damarlarındaki tıkanıklıkları tespit etmek için kullanılır. Genellikle pulmoner emboli şüphesiyle yapılır.

Böbrek Anjiyografisi

Böbrek damarlarını görüntülemeye yönelik işlemdir. Hipertansiyonun nedenlerini araştırmak için uygulanabilir.

BT ve MR Anjiyografi

X-ışını yerine bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) kullanılır. Daha konforlu ve kansız anjiyo olarak da bilinir.

Anjiyo Nasıl Yapılır?

İşlem Öncesi Hazırlık

• Hasta 8-10 saat aç bırakılır.
• Kan testleri (pıhtılaşma, böbrek fonksiyonu) yapılır.
• Beraberinde böbreğe zaralı olabilecek ilaçlar -Metformin gibi şeker ilaçları önceden kesilir.
• Kan sulandırıcı ilaçlara (warfarin ve benzeri ilaçlar) geçici ara verilir.(işlem kasıktan yapılacaksa)

İşlem Sırasında Neler Olur?

• Lokal anestezi uygulanır ve ihtiyaç halinde damardan hafif sedasyon uygulanır (hasta uyanıktır).
• Kateter bilek ya da kasıktan damara yerleştirilir.
• Kontrast madde (boya) damar içine verilir.
• Röntgen cihazıyla damarların görüntüsü alınır.
• Kateter çıkarılır, giriş yeri bant ile veya basılarak kapatılır.

İşlem Ne Kadar Sürer?

Ortalama 15-30 dakika sürer. Eğer hasta daha önce bypass geçirdiyse veya damar yapısı zorsa süre uzayabilir.

Anjiyo Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşlem sonrası komplikasyon riskini azaltmak için bazı kurallara dikkat edilmelidir:

• Kasıktan yapıldı ise ilk 4-6 saat yatak istirahati gerekir.
• Giriş bölgesine kum torbası ya da baskı uygulanabilir.
• Bol su içilmeli, kontrast maddenin atılması sağlanmalıdır.
• Ağır kaldırmaktan kaçınılmalı.
• Giriş bölgesinde şişlik, morluk, kanama görülürse bu bölgeye basılarak doktora başvurulmalı.

Anjiyonun Riskleri Var mı?

Anjiyo genellikle güvenli bir işlemdir. Ancak her tıbbi işlem gibi bazı riskler taşır:

Nadir Görülen Ciddi Riskler:

• Kataterin temas ettiği damarda yırtıklar ve akımda kısıtlanma 
• Embolik hadiseler sebebiyle geçici inme

• Giriş yerinde kanama veya morluk
• Ritim bozukluğu
• Boyaya karşı alerjik reaksiyon
• Baş dönmesi, mide bulantısı
• Enfeksiyon
• Kontrast madde ilişkili böbrek problemleri

Bu riskler özellikle ileri yaşta, diyabeti olan veya böbrek hastalığı bulunan kişilerde biraz daha yüksek olabilir. Ancak deneyimli hekimlerce yapılan işlemlerde komplikasyon oranı oldukça düşüktür.

Anjiyo Hakkında Sık Sorulan Sorular

Anjiyo ağrılı bir işlem mi?

Hayır, sadece iğne batışı hissedilebilir. Geri kalan süreç lokal anestezi ve damardan sedasyon sayesinde ağrısızdır.

Anjiyo sonrası işe ne zaman dönebilirim?

Genellikle 24 saat sonra işe dönülebilir. Doktorunuz özel bir durum varsa sizi bilgilendirecektir.

Kansız anjiyo nedir?

BT (Bilgisayarlı Tomografi) anjiyografisi ile yapılan, damara girilmeden gerçekleştirilen, konforlu bir tanı yöntemidir.

Anjiyo sonrası halsizlik normal mi?

Özellikle yaşlı bireylerde ya da aç kalanlarda hafif halsizlik olabilir. İyi beslenme ve dinlenmeyle geçer.

Anjiyo sonrası nelere dikkat etmeliyim?

Giriş yeri hijyenine, ağır egzersizden kaçınmaya ve bol su içmeye dikkat edilmelidir.

Anjiyoda ölüm riski var mı?

Çok düşük bir ihtimaldir. 

Kasıktan mı koldan mı anjiyo daha iyidir?

Her ikisi de güvenlidir. Ancak koldan anjiyonun komplikasyonları daha azdır ve sonrasında hareket kabiliyeti daha çabuk geri gelir.

Anjiyo sonrasında nasıl beslenmeliyim?

Yağsız, düşük tuzlu, kalp dostu gıdalar önerilir. Bol su içmek önemlidir.

Bypass sonrası anjiyo gerekir mi?

Evet, özellikle hastanın şikayeti ve testlerde gereklilik halinde  kontrol amaçlı anjiyo önerilebilir.

Anjiyo tekrar yapılabilir mi?

Evet. Hastanın durumu gerektiriyorsa anjiyo işlemi tekrar uygulanabilir.

Sonuç

Anjiyo, kalp ve damar hastalıklarının tanısında oldukça önemli, güvenli ve etkili bir yöntemdir. Erken tanı, doğru tedaviyle birleştiğinde, hayat kurtarıcı olabilir. Şikayetleriniz varsa vakit kaybetmeden bir kardiyoloji uzmanına başvurmanız önemlidir. Unutmayın, kalbiniz size sessizce sinyaller verir; onu zamanında duymak, hayatınızın ritmini değiştirebilir.